Nhiệt điện Việt Nam trong chuyển đổi xanh: hiện trạng, rào cản và lộ trình ba giai đoạn

Dù Quy hoạch điện VIII ưu tiên năng lượng tái tạo, nhiệt điện than và khí vẫn là nguồn nền bảo đảm an ninh năng lượng: nhiệt điện than chiếm khoảng 56,5% sản lượng điện quý I/2025 (EVN/Ember).

Bốn nhóm thách thức

1. Rủi ro an ninh nhiên liệu do phụ thuộc than và LNG nhập khẩu.
2. Rào cản tài chính: cơ chế giá trần cho điện LNG, lỗ lũy kế của EVN.
3. Áp lực môi trường: QCVN 19:2024/BTNMT có hiệu lực từ 1/7/2025, thị trường carbon thí điểm.
4. Tính linh hoạt của hệ thống điện và xử lý tro xỉ.

Lộ trình đề xuất

• 2025–2027: ổn định nguồn cung nhiên liệu và tài chính.
• Đến 2030: tuân thủ quy chuẩn môi trường, hoàn thiện hạ tầng LNG, nâng tính linh hoạt của lưới điện.
• Sau 2030: giảm dần nhiệt điện than, phát triển công nghệ thu giữ carbon (CCUS), xem xét các nguồn thay thế như điện hạt nhân.

Với doanh nghiệp công nghiệp, nhóm tác giả khuyến nghị chủ động tìm giải pháp như mua bán điện trực tiếp (DPPA) và đầu tư hiệu quả năng lượng.

Nguồn: Viện Sinh thái Nhân văn và Phát triển bền vững (HESDI).